Skip to content

Η Ιστορία ως κατασκευή

05/02/2018

«Μια από τις πολύ πρώιμες αναμνήσεις μου είναι να βρίσκομαι στη κούνια  κι ένα γεράκι να κατεβαίνει πάνω μου, να ανοίγει με την ουρά του το στόμα μου και να χτυπά τα χείλη μου πολλές φορές.»

Αυτή η παιδική ανάμνηση του Leonardo da Vinci έδωσε την ευκαιρία στον Freud να μελετήσει διάφορα θέματα όπως το ζήτημα της καλλιτεχνικής δημιουργίας, τη γένεση ενός ιδιαίτερου τύπου ομοφυλοφιλίας  και να ξεκινήσει την συστηματική ανάπτυξη της έννοιας του ναρκισσισμού.  Ο Freud υποστηρίζει πως η σκηνή αυτή δεν είναι ανάμνηση αλλά φαντασίωση που διαμορφώθηκε μεταγενέστερα και μετατέθηκε στην παιδική ηλικία. Με βάση αυτή τη θέση διατυπώνει πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις σχετικά με την δημιουργία της Ιστορίας των εθνών.

«Οι παιδικές αναμνήσεις, σε αντίθεση με τις συνειδητές αναμνήσεις της ωριμότητας, δεν είναι προσκολλημένες στη στιγμή που βιώνονται και κατόπιν επαναλαμβάνονται, αλλά μόνον έρχονται στο φως σε μεταγενέστερη ηλικία όταν η παιδική ηλικία είναι πια παρελθόν• κατά την διαδικασία αυτή τροποποιούνται και παραποιούνται και χρησιμοποιούνται για άλλους, κατοπινότερους σκοπούς έτσι ώστε να μη μπορούν να διακριθούν σαφώς από τις φαντασιώσεις. Αυτό φαίνεται καλύτερα στον τρόπο με τον οποίον δημιουργήθηκε η Ιστορία στους αρχαίους λαούς. Ένα έθνος όσο ήταν μικρό και αδύναμο δεν ενδιαφερόταν για το γράψιμο της Ιστορίας. Οι άνθρωποι όργωναν τη γη τους, πολεμούσαν για την ύπαρξή τους με τους γείτονες προσπαθώντας να κερδίσουν απ′ αυτούς εδάφη και να αποκτήσουν πλούτο. Ήταν εποχή ηρώων, όχι ιστορικών. Ύστερα ήλθε άλλη εποχή, εποχή αναστοχασμού• οι άνθρωποι πια ήταν πλούσιοι και δυνατοί κι ένιωσαν την ανάγκη να μάθουν από που ήλθαν και πως εξελίχθηκαν. Το γράψιμο της Ιστορίας, που ήδη είχε ξεκινήσει καταγράφοντας συνεχώς  το παρόν, τώρα άρχισε να ρίχνει ματιές στο παρελθόν, στην παράδοση και τους θρύλους, να ερμηνεύει τα ίχνη της αρχαιότητας που διασώθηκαν στα ήθη και τα έθιμα και μ’ αυτόν τον τρόπο δημιουργήθηκε η Ιστορία του παρελθόντος. Αναπόφευκτα αυτή η πρώιμη  Ιστορία εξέφρασε τρέχουσες πεποιθήσεις και επιθυμίες παρά μια αληθινή εικόνα του παρελθόντος• πολλά πράγματα παραλείφτηκαν από την εθνική μνήμη, άλλα διαστρεβλώθηκαν και κάποια κατάλοιπα του παρελθόντος ερμηνεύτηκαν λανθασμένα προκειμένου να ταιριάξουν με σύγχρονες απόψεις. Επί πλέον το κίνητρο των λαών για τη συγγραφή της Ιστορίας δεν ήταν η αντικειμενική περιέργεια αλλά η επιθυμία να επηρεάσουν τους συγχρόνους τους, να τους εμψυχώσουν και να τους εμπνεύσουν, να γίνουν ο καθρέπτης που θα δουν τον εαυτό τους. Η συνειδητή ανάμνηση γεγονότων της ενήλικης ζωής σε ένα ξεχωριστό άτομο αντιστοιχεί στο πρώτο είδος της ιστορικής καταγραφής [χρονικό του παρόντος] ενώ οι παιδικές αναμνήσεις αντιστοιχούν, όσον αφορά την προέλευση και την αξιοπιστία τους, στην Ιστορία των πρώιμων χρόνων των εθνών, Ιστορία που συντάχθηκε αργότερα για μεροληπτικούς λόγους.»

Κατά τον Freud λοιπόν ο Σολωμός ματαιοπονεί όταν επιμένει: “ το έθνος πρέπει να μάθει να θεωρεί εθνικό το αληθινό ” και ο Ελύτης αποδίδει καλύτερα την ψυχική πραγματικότητα: “ κι η πατρίδα μια τοιχογραφία μ’ επιστρώσεις διαδοχικές φράγκικες ή σλαβικές ”.

 

 

 

From → Uncategorized

One Comment
  1. ΣΜ permalink

    Πολύ ωραίο κέιμενο και «αληθινό» και εύστοχο. Χρήσιμο είναι να αναζητάμε τι είναι «αληθινό» κάθε φορά. Να μην αγνοούμε την πραγματικότητα. Οι πολλές όψεις της πραγματικότητας μπορεί να σημαίνει πολλές αλήθειες. Για να φοβόμαστε λιγότερο και να είμαστε πιο μετριοπαθείς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

w

Σύνδεση με %s